Maria Grzędzielska
pseud. Florian, Monika
| Dane osobowe | ||
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | ||
| Płeć: | kobieta | |
| Data urodzenia: | 1906-12-07 | |
| Miejsce urodzenia: | Grzymałów/pow. Skałat/woj. tarnopolskie | |
| Data śmierci: | 2000-05-25 | |
| Miejsce śmierci: | Lublin | |
| Miejsce pochówku: | ||
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Władysław Leon | |
| Imię matki: | Maria Ludwika | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Wolff | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | Studiowała filologię polską na UJK w latach 1925- 1931. Uzyskała tytuł naukowy doktora. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | W 1963 r. uzyskała stopień doktora habilitowanego. | |
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | Po ukończeniu studiów pracowała jako nauczycielka j. polskiego w szkołach średnich w Łodzi, Lwowie, Samborze i Nisku. Wybuch wojny wstrzymał jej podróż do nowego miejsca pracy w Złoczowie. | |
| W czasie wojny: | Od 10.1939 do 02.1940 r. pracowała w szkole w Złoczowie, skąd została zwolniona i wróciła do Lwowa. Pracowała w Instytucie Przeciwtyfusowym prof. Rudolfa Weidla. | |
| Po wojnie: | Po powrocie do kraju, w 1951 r. pracowała w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie, następnie od 1955 r. wykładała literaturę na UMCS w Lublinie. Została zastępcą profesora i kierowniczką katedry historii literatury polskiej. Pracę na uczelni zwieńczyła uzyskaniem profesury w 1973 r. | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | Należała do Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. W 1937 r. wstąpiła do PWK. W latach 1938-1939 pełniła funkcję komendantki powiatu. | |
| W czasie wojny: | Po pierwszych nalotach na Lwów udało jej się wyjechać do Złoczowa, jednak szkoły były zamknięte. Rozpoczęła tam pracę jako p.o. komendantki powiatowej PWK, | |
| Po wojnie: | ||
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | Do ZWZ wstąpiła 15.11.1941 r., a przysięgę odebrał Andrzej Schmidt „Marian”. Pełniła funkcję łączniczki w Oddziale łączności sztabu Okręgu Lwowskiego i prowadziła archiwum oddziału, którym dowodził mjr Domurat, a później Piątkowski. Po aresztowaniu Domurata likwidowała spalone lokale wynosząc z nich materiały konspiracyjne. Uznana za spaloną zmieniła pseudonim i objęła stanowisko zastępczyni komendantki WSK. | |
| Data zaprzysiężenia: | 1941-11-15 | |
| Czasookres: | 1941-11-15 - 1945-06-20 | |
| Pełnione funkcje: | Sekretarka Oddziału Vo Komendy Okręgu Lwów, zastępczyni Franciszki Oriolowej “Leny” na stanowisku kierowniczki referatu łączności. | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | Oddział V-O, Komenda Obszaru nr 3 | |
| Okręg: | Okręg Lwów | |
| Przydział: | Komenda Obszaru ZWZ-AK (1941-1944):, Okręg AK Lwów | |
| Komenda Okręgu AK Lwów | ||
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | ||
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | Jej brat – Władysław Grzędzielski – między innymi był szefem BIP Obszaru Lwów. Do Armii Krajowej należała również jej siostra Janina. | |
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | Z powodu lokatora została aresztowana w 06.1940 r. i przebywała w więzieniu do 10.1940 r. | |
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | Aresztowana została 20.06.1945 r., wcześniej ukrywała się u sióstr sercanek. Więziona na ul. Łąckiego do 02.1946 r. Jej współwięźniarkami były Z. Lechowicz, H. Grossek, I. Staszyńska oraz J. Ziembicka. Potem została przeniesiona do więzienia w Złoczowie, tam otrzymała wyrok 8 lat pracy w obozie. Przebywała w Charkowie i Brześciu. 30.09.1948 r. wróciła do Polski. | |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | ||
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Medal Wojska, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Armii Krajowej, Medal Komisji Edukacji Narodowej. | |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | Jest autorką wierszy publikowanych w konspiracyjnych antologiach. Ponadto napisała wspomnienia zatytułowane Wojna i po wojnie (Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996). | |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | Jest autorką publikacji z zakresu filologii polskiej. | |
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW I/0225; Fundacja CDCN, Wykaz fotografii i filmów ze zbioru Jerzego Węgierskiego dotyczących organizacji konspiracyjnych okresu wojny i okupacji na terenie Małopolski Wschodniej, nr 226, 227; Mazur G., Węgierski J., Konspiracja lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny, Katowice 1997, s. 72-74; Mazur G., Skwara J., Węgierski J., Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946, Katowice 2007, s. 451, 472; Teczka osobowa Marii Grzędzielskiej, w zbiorach Archiwum Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej; Węgierski J., Obsada osobowa lwowskiego obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945, Kraków 2000, s. 43; Węgierski J., Komendy Lwowskiego Obszaru i Okręgu Armii Krajowej 1941-1944, Kraków 1997, s. 118-119, 277-279, 286, 311. | |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | ||
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
