Zdzisław Badocha
pseud. Żelazny
| Dane osobowe | |
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | |
| Płeć: | mężczyzna |
| Data urodzenia: | 1923-03-22 |
| Miejsce urodzenia: | Zagórze [obecnie dzielnica Sosnowca] |
| Data śmierci: | 1946-06-28 |
| Miejsce śmierci: | Czernin |
| Miejsce pochówku: | nieznane |
| Rodzice | |
| Imię ojca: | Roman |
| Imię matki: | Wanda |
| Nazwisko panieńskie matki: | Tylec |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | plutonowy |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | podporucznik |
| Data: | 1945-08-15 |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Wykształcenie cywilne | |
| Przed wojną: | Uczył się w szkole powszechnej w Nowo Święcianach,, następnie od 1938 r. uczęszczał do gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego w Starych Święcianach. Do wybuchu wojny ukończył jedną klasę. |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Służba wojskowa | |
| Przed wojną: | W czerwcu 1938 r. ukończył Kurs Informacyjny Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej organizowany za pośrednictwem szkoły w Nowo Święcianach. |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Miejsce pracy | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | Zatrudniony na stacji kolejowej Nowo Święciany. |
| Po wojnie: | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | |
| Przed wojną: | Należał do Związku Harcerstwa Polskiego, do drużyny harcerskiej im. B. Głowackiego w Nowo Święcianach, podległej Komendzie Wileńskiej Chorągwi Harcerzy. |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Działalność w ruchu kombatanckim | |
| Opis działań: | |
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | |
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | |
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | |
| Działalność: | Początkowo był żołnierzem 9 patrolu 23 Ośrodka Dywersyjnego Ignalino-Nowe Święciany. Od maja 1944 r. należał do 5 Brygady “Łupaszki”, “Brygada Śmierci” (pluton sierż. Mieczysława Kitkiewicza “Kitka”). Zajmował się zbieraniem, magazynowaniem broni oraz dywersją i sabotażem na komunikacyjnych szlakach kolejowych. Kolportował też konspiracyjne pisma, m.in.: “Niepodległość”. Został zdekonspirowany w marcu 1944 r. Włączył się w działalność partyzancką, w kompanii szturmowej 5 Wileńskiej Brygady “Łupaszki”. |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | |
| Pełnione funkcje: | Zastępca dowódcy 9 patrolu. |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | Zgrupowanie nr 1, 5 WB AK, 2 plut. |
| Okręg: | Okręg Wilno |
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | |
| Działalność: | |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | |
| Pełnione funkcje: | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | |
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | |
| Opis działań: | Od początku 1946 r. należał do partyzanckiej 5 Wileńskiej Brygady, pełnił funkcję dowódcy szwadronu. Działał na białostocczyźnie i na Pomorzu. 19 maja 1946 r. przeprowadził udaną akcję na terenie powiatów: Starogardu Gdańskiego i Kościerzyny. Poruszając się samochodem partyzanci rozbroili siedem posterunków MO i placówkę UB. Z rozkazu “Żelaznego” rozstrzelano pięciu funkcjonariuszy UB, w tym sowieckiego oficera NKWD, niszcząc w ten sposób siatkę aparatu represji na Pomorzu i na dłuższy czas destabilizując miejscowy aparat komunistyczny. Na początku czerwca 1946 r. po starciu z UB w rejonie Dzierzgonia i Sztumu został ranny i umieszczony w majątku Czernin. 28 czerwca 1946 r. funkcjonariusze UB z Malborka trafili do Czernina, gdzie przypadkowo natknęła się na “Żelaznego”. Zginął w walce, od wybuchu granatu rzuconego przez jednego z milicjantów. |
| Udział w akcji "Burza" | |
| Opis działań: | |
| Konspiracyjni współpracownicy | |
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | |
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | |
| Służba w innych formacjach wojskowych | |
| Polskich: | W lipcu 1944 r. został przymusowo wcielony do II Armii ludowego Wojska Polskiego, zdezerterował w październiku 1944 r. |
| Niepolskich: | |
| Represje | |
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | |
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | W latach 1940-1941 kilkukrotnie aresztowany przez NKWD pod zarzutem działalności konspiracyjnej. |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | Poległ w trakcie starcia z funkcjonariuszami UB. |
| Ordery i odznaczenia | |
| Lista odznaczeń | Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | |
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | |
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Borkowski Ł., „Żelazny” od „Łupaszki”. Ppor. Zdzisław Badocha (1925–1946), Katowice–Warszawa 2017, passim; Lejman T., Niepełny wykaz uczestników 23 Ośrodka Dywersyjnego służących w latach 1941-1945, (bdmw), w zbiorach Tomasza Lejmana; Łabuszewski T., 5 Brygada Wileńska na Pomorzu, Warmii i Mazurach 1945-1947, Warszawa 2017, s. 402; Zdzisław Badocha [w:] Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-56 – słownik biograficzny, tom 1, Wydawnictwo IPN, Kraków – Warszawa – Wrocław 2002, s. 17-19.
|
| Ikonografia | |
| Ewentualne uwagi | W 2019 r. wyprodukowano film w reżyserii Marcina Maślanki pt.: “Żelazny. Legenda wileńskiej partyzantki”, opowiadający o losach Zdzisława Badochy. |
| Fotografie | |
| Skany załączonych dokumentów | |
| Pobierz jako plik tekstowy |
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
