Szaynokowa, Wanda

Wanda Szaynokowa

pseud. Doktor, Dunia, Iperyt

Dane osobowe
Nazwisko panieńskie:Baraniecka
Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie:Halina Sobolewska
Płeć:kobieta
Data urodzenia: 1896-12-06 [1898-00-00]
Miejsce urodzenia:Rudenka pod Kijowem
Data śmierci:1971-06-06
Miejsce śmierci:Warszawa
Miejsce pochówku: Cmentarz na Powązkach w Warszawie
Rodzice
Imię ojca:Ignacy
Imię matki:Adela
Nazwisko panieńskie matki:Rosołowska
Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: kapitan
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany po wojnie:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Wykształcenie cywilne
Przed wojną:

Ukończyła w 1915 r. w Kijowie polskie gimnazjum Wacławy Peretiatkowiczowej, po czym podjęła studia na Wydziale Lekarskim tamtejszego uniwersytetu. Studia przerwała w 1917 r. i od następnego roku działała w Kijowie w Komendzie Naczelnej nr 3 POW (wraz z siostrami Haliną i Ireną). W 04.1920 r. przedostała się do Warszawy. Pracowała w szpitalu wojskowym w Piotrkowie Trybunalskim, a jednocześnie kontynuowała studia na Uniwersytecie Warszawskim.

Studia ukończyła w 1925 r. na UJK.

W czasie wojny:
Po wojnie:
Służba wojskowa
Przed wojną:

Od 03.1921 przebywała na Górnym Śląsku i uczestniczyła w szkoleniu sanitarnym oddziałów żeńskich POW. W 05.1921 r. wzięła udział w III powstaniu śląskim na szlaku od Zabrza po Kędzierzyn jako lekarz 2 batalionu Zabrskiego Pułku Powstańczego im. Tadeusza Kościuszki, dowodzonego przez Pawła Cymsa.

 

Od 1938 r. była w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, wizytatorką przysposobienia do obrony kraju w zakresie wojskowej służby pomocniczej – nowo wprowadzanego przedmiotu dla dziewcząt w szkołach średnich.

W czasie wojny:

Zmobilizowana 1.09.1939 r., otrzymała przydział na stanowisko lekarza w batalionie kobiecym Pomocniczej Służby Wojskowej we Lwowie; nie mogąc jednak tam się przedostać, została lekarzem Komendy Garnizonu w Lublinie. Po ustaniu działań wojennych wróciła do Warszawy, gdzie za pośrednictwem Wittek została 20.10.1939 r. zaprzysiężona w Służbie Zwycięstwu Polski.

Po wojnie:

Od 8.09.1945 r. pracowała w szpitalu 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka w Meppen.

Miejsce pracy
Przed wojną:
Specjalizowała się w psychiatrii w Państwowym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Kulparkowie pod Lwowem. Od 1928 r. pracowała jako lekarz szkolny i prowadziła we Lwowie poradnię szkolną dla tzw. trudnej młodzieży.
Kierownik poradni sportowo-lekarskiej przy Ośrodku Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (WF i PW) we Lwowie. Kilkakrotnie była lekarzem obozowym na letnich obozach szkoleniowych PWK w Garczynie pod Kościerzyną na Pomorzu.
W czasie wojny:
Po wojnie:

Jako lekarka Polskiego Batalionu Kobiecego wyjechała w 05.1947 r. do Wielkiej Brytanii, gdzie pod koniec miesiąca została zdemobilizowana. Pracowała następnie na oddziale wewnętrznym, a od 1950 r. na oddziale psychiatrycznym, szpitala w Chester.

W 1954 r. przeniosła się do szpitala psychiatrycznego w Bridgend w południowej Walii, gdzie z czasem została ordynatorem oddziału.

Działalność społeczna, związkowa i polityczna
Przed wojną:

Podczas studiów działała w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet.

Zainicjowała też akcję obozów letnich dla robotnic fabrycznych, które wielokrotnie prowadziła w Skolem koło Lwowa (03.1931 r., 06.1935 r.) i na Rozewiu (1934 r.). W 1933 r. objęła komendę Okręgu PWK w Przemyślu; z ramienia tej organizacji wyjechała w 1936 r. na Olimpiadę do Berlina. Przeniesiona do Warszawy w 1936 r., została referentką ds. środowisk robotniczych i wiejskich w Wydziale WF i PWK w Państwowym Urzędzie WF i PW. Uzyskała stopień instruktorki – najwyższy stopień organizacyjny PWK.

 

 
W czasie wojny:
Po wojnie:

Była czynna w Komitecie Opieki Społecznej w Konstancinie

Działalność w ruchu kombatanckim
Opis działań:
Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych
Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”:
Przynależność do ZWZ-AK na Kresach
Działalność:

Od 1.04.1941 r. była kurierką i wywiadowczynią Oddziału II Komendy Głównej ZWZ/AK na Wschód. (Odcinek III Wywiadu Wschodniego)

 
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:Oddział II Komenda Główna
Okręg:Okręg Lwów
Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami
Działalność:
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:
Działalność w podziemiu antykomunistycznym:
Opis działań:
Udział w akcji "Burza"
Opis działań:
Konspiracyjni współpracownicy
Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy:
Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację:
Służba w innych formacjach wojskowych
Polskich:
Niepolskich:
Represje
Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):

Aresztowana w Kijowie przez Gestapo 13.01.1943 r. w mieszkaniu szefa polskiego wywiadu na Kijów i obwód kijowski kpt. Andrzeja Łasińskiego “Tomasza”, była początkowo więziona w Kijowie, a od 10.05.1943 r. przebywała w więzieniu przy ul. Łąckiego we Lwowie; torturowana w śledztwie, nie przyznała się do udziału w ruchu oporu. 3.10.1943 r. wywieziono ją do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie otrzymała nr 64267. Była pielęgniarką w bloku dla chorych dzieci rosyjskich (wg innej wersji udawała chorą psychicznie i była sprzątaczką w szpitalu obozowym). We 09.1944 r. została przewieziona do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie ujawniła, że jest lekarką. Za obronę okradanych współwięźniarek została 7.04.1945 wysłana karnie do obozu w Mehltheuer koło Plauen. 16.04.1945 r. więźniów wyzwoliła tam armia amerykańska.

Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa
Ordery i odznaczenia
Lista odznaczeń

Krzyż Niepodległości (1921)

Śląska Wstęga Waleczności i Zasługi I klasy (1921)

Srebrny Krzyż Zasługi (1934)

Order Virtuti Militari V kl. (1945)

czterokrotnie Medal Wojska

Krzyż Armii Krajowej

angielski War Medal 1939–1945.

Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna
Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK:

Fragmenty wspomnień okupacyjnych opublikowała pod nazwiskiem Halina Sobolewska w londyńskim piśmie „Lwów i Wilno” (1948 r. nr 94, 96, 98, 100, 1949 nr 106, 107).

Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki:
Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej

Fundacja CDCN, Wykaz fotografii i filmów ze zbioru Jerzego Węgierskiego dotyczących organizacji konspiracyjnych okresu wojny i okupacji na terenie Małopolski Wschodniej, nr 386, 387;

SPP, Akta Głównej Komisji Weryfikacyjnej, sygn. KW1_08387.

Kiedrzyńska W., Ravensbrück kobiecy obóz koncentracyjny, Warszawa 1965 s. 92. (jako Halina Sobolewska)

Klotz A., Zapiski konspiratora 1939–1945, Oprac. G. Mazur, Kraków 2001; Z dziejów Przysposobienia Wojskowego Kobiet i Wojskowej Służby Kobiet (materiały). Służba Polek na frontach II wojny światowej, Toruń 1999, s. 28, 95, 185, 190.

Spis dowódców ZWZ-AK Jana Rychtera w Muzeum AK w Krakowie.

Zawacka E., Czekając na rozkaz. Pogotowie Społeczne Organizacji Przysposobienia Wojskowego Kobiet w przededniu II wojny światowej, Lublin 1992 s. 243 (fot.), s. 291–2

Ziemiański I., Praca kobiet w P.O.W.– Wschód, Warszawa 1932. (jako Baraniecka)

 

Ikonografia
Ewentualne uwagi
Fotografie
Skany załączonych dokumentów
Pobierz jako plik tekstowy

Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?