Wanda Szaynokowa
pseud. Doktor, Dunia, Iperyt
| Dane osobowe | ||
| Nazwisko panieńskie: | Baraniecka | |
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | Halina Sobolewska | |
| Płeć: | kobieta | |
| Data urodzenia: | 1896-12-06 [1898-00-00] | |
| Miejsce urodzenia: | Rudenka pod Kijowem | |
| Data śmierci: | 1971-06-06 | |
| Miejsce śmierci: | Warszawa | |
| Miejsce pochówku: | Cmentarz na Powązkach w Warszawie | |
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Ignacy | |
| Imię matki: | Adela | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Rosołowska | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | kapitan | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | Ukończyła w 1915 r. w Kijowie polskie gimnazjum Wacławy Peretiatkowiczowej, po czym podjęła studia na Wydziale Lekarskim tamtejszego uniwersytetu. Studia przerwała w 1917 r. i od następnego roku działała w Kijowie w Komendzie Naczelnej nr 3 POW (wraz z siostrami Haliną i Ireną). W 04.1920 r. przedostała się do Warszawy. Pracowała w szpitalu wojskowym w Piotrkowie Trybunalskim, a jednocześnie kontynuowała studia na Uniwersytecie Warszawskim. Studia ukończyła w 1925 r. na UJK. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | Od 03.1921 przebywała na Górnym Śląsku i uczestniczyła w szkoleniu sanitarnym oddziałów żeńskich POW. W 05.1921 r. wzięła udział w III powstaniu śląskim na szlaku od Zabrza po Kędzierzyn jako lekarz 2 batalionu Zabrskiego Pułku Powstańczego im. Tadeusza Kościuszki, dowodzonego przez Pawła Cymsa.
Od 1938 r. była w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, wizytatorką przysposobienia do obrony kraju w zakresie wojskowej służby pomocniczej – nowo wprowadzanego przedmiotu dla dziewcząt w szkołach średnich. | |
| W czasie wojny: | Zmobilizowana 1.09.1939 r., otrzymała przydział na stanowisko lekarza w batalionie kobiecym Pomocniczej Służby Wojskowej we Lwowie; nie mogąc jednak tam się przedostać, została lekarzem Komendy Garnizonu w Lublinie. Po ustaniu działań wojennych wróciła do Warszawy, gdzie za pośrednictwem Wittek została 20.10.1939 r. zaprzysiężona w Służbie Zwycięstwu Polski. | |
| Po wojnie: | Od 8.09.1945 r. pracowała w szpitalu 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka w Meppen. | |
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | Specjalizowała się w psychiatrii w Państwowym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Kulparkowie pod Lwowem. Od 1928 r. pracowała jako lekarz szkolny i prowadziła we Lwowie poradnię szkolną dla tzw. trudnej młodzieży.
Kierownik poradni sportowo-lekarskiej przy Ośrodku Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (WF i PW) we Lwowie. Kilkakrotnie była lekarzem obozowym na letnich obozach szkoleniowych PWK w Garczynie pod Kościerzyną na Pomorzu.
| |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | Jako lekarka Polskiego Batalionu Kobiecego wyjechała w 05.1947 r. do Wielkiej Brytanii, gdzie pod koniec miesiąca została zdemobilizowana. Pracowała następnie na oddziale wewnętrznym, a od 1950 r. na oddziale psychiatrycznym, szpitala w Chester. W 1954 r. przeniosła się do szpitala psychiatrycznego w Bridgend w południowej Walii, gdzie z czasem została ordynatorem oddziału. | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | Podczas studiów działała w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. Zainicjowała też akcję obozów letnich dla robotnic fabrycznych, które wielokrotnie prowadziła w Skolem koło Lwowa (03.1931 r., 06.1935 r.) i na Rozewiu (1934 r.). W 1933 r. objęła komendę Okręgu PWK w Przemyślu; z ramienia tej organizacji wyjechała w 1936 r. na Olimpiadę do Berlina. Przeniesiona do Warszawy w 1936 r., została referentką ds. środowisk robotniczych i wiejskich w Wydziale WF i PWK w Państwowym Urzędzie WF i PW. Uzyskała stopień instruktorki – najwyższy stopień organizacyjny PWK.
| |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | Była czynna w Komitecie Opieki Społecznej w Konstancinie | |
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | Od 1.04.1941 r. była kurierką i wywiadowczynią Oddziału II Komendy Głównej ZWZ/AK na Wschód. (Odcinek III Wywiadu Wschodniego) | |
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | Oddział II Komenda Główna | |
| Okręg: | Okręg Lwów | |
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | ||
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ||
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | Aresztowana w Kijowie przez Gestapo 13.01.1943 r. w mieszkaniu szefa polskiego wywiadu na Kijów i obwód kijowski kpt. Andrzeja Łasińskiego “Tomasza”, była początkowo więziona w Kijowie, a od 10.05.1943 r. przebywała w więzieniu przy ul. Łąckiego we Lwowie; torturowana w śledztwie, nie przyznała się do udziału w ruchu oporu. 3.10.1943 r. wywieziono ją do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie otrzymała nr 64267. Była pielęgniarką w bloku dla chorych dzieci rosyjskich (wg innej wersji udawała chorą psychicznie i była sprzątaczką w szpitalu obozowym). We 09.1944 r. została przewieziona do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie ujawniła, że jest lekarką. Za obronę okradanych współwięźniarek została 7.04.1945 wysłana karnie do obozu w Mehltheuer koło Plauen. 16.04.1945 r. więźniów wyzwoliła tam armia amerykańska. | |
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | ||
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Krzyż Niepodległości (1921) Śląska Wstęga Waleczności i Zasługi I klasy (1921) Srebrny Krzyż Zasługi (1934) Order Virtuti Militari V kl. (1945) czterokrotnie Medal Wojska Krzyż Armii Krajowej angielski War Medal 1939–1945. | |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | Fragmenty wspomnień okupacyjnych opublikowała pod nazwiskiem Halina Sobolewska w londyńskim piśmie „Lwów i Wilno” (1948 r. nr 94, 96, 98, 100, 1949 nr 106, 107). | |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | ||
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Fundacja CDCN, Wykaz fotografii i filmów ze zbioru Jerzego Węgierskiego dotyczących organizacji konspiracyjnych okresu wojny i okupacji na terenie Małopolski Wschodniej, nr 386, 387; SPP, Akta Głównej Komisji Weryfikacyjnej, sygn. KW1_08387. Kiedrzyńska W., Ravensbrück kobiecy obóz koncentracyjny, Warszawa 1965 s. 92. (jako Halina Sobolewska) Klotz A., Zapiski konspiratora 1939–1945, Oprac. G. Mazur, Kraków 2001; Z dziejów Przysposobienia Wojskowego Kobiet i Wojskowej Służby Kobiet (materiały). Służba Polek na frontach II wojny światowej, Toruń 1999, s. 28, 95, 185, 190. Spis dowódców ZWZ-AK Jana Rychtera w Muzeum AK w Krakowie. Zawacka E., Czekając na rozkaz. Pogotowie Społeczne Organizacji Przysposobienia Wojskowego Kobiet w przededniu II wojny światowej, Lublin 1992 s. 243 (fot.), s. 291–2 Ziemiański I., Praca kobiet w P.O.W.– Wschód, Warszawa 1932. (jako Baraniecka)
| |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | ||
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
