Paweł Jasienica
pseud. Nowina, Topaz
| Dane osobowe | ||
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | Leon Lech Beynar | |
| Płeć: | mężczyzna | |
| Data urodzenia: | 1909-11-10 | |
| Miejsce urodzenia: | Symbirsk | |
| Data śmierci: | 1970-08-19 | |
| Miejsce śmierci: | Warszawa | |
| Miejsce pochówku: | Warszawa, Powązki | |
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Mikołaj Beynar | |
| Imię matki: | Helena | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Maliszewska | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | porucznik | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | Ukończył historię na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | Po obronieniu pracy magisterskiej, rozpoczął roczny studencki Dywizyjny Kurs Podchorążych przy 5. PP Legionów w Wilnie, następnie służył w 1. Pułku Piechoty tejże Dywizji. W 1939 r został wcielony do 33. Dywizji Piechoty, która była jednostką rezerwową i stacjonowała w okolicach Grodna. Otrzymał przydział jako dowódca 3. plutonu 3. kompanii I batalionu 134. Pułku Piechoty. Oprócz standardowych obowiązków, powierzono mu również zadanie cenzurowania listów, pisanych przez wielu Białorusinów w tej dywizji, którzy byli źle nastawieni. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | Pracował jako nauczyciel, a także jako spiker w wileńskiej rozgłośni Polskiego Radia. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | W 1946 roku rozpoczął pracę w redakcji “Tygodnika Powszechnego” pod pseudonimem Paweł Jasienica. | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | Przejściowo był związany ze Stowarzyszeniem “Pax”. Od 12.1958 roku był jednym z wiceprezesów Związku Literatów Polskich. Był działaczem i prezesem Klubu Krzywego Koła. | |
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | Od 1940 roku działał w Biurze Informacji i Propagandy Wileńskiego Okręgu ZWZ-AK. Zajmował się redagowaniem konspiracyjnego pisma “Pobudka”.
| |
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | 1940-00-00 - 1945-08-00 | |
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | BIP | |
| Okręg: | Okręg Wilno | |
| Przydział: | Okręg Wilno ZWZ (1941-1942), Okręg Wilno AK (1942-1944) | |
| Komenda Okręgu Wilno ZWZ | ||
| Komenda Okręgu AK Wilno | ||
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | Od jesieni 1944 roku, po dezercji z Ludowego Wojska Polskiego, służył w 5 Wileńskiej Brygadzie AK, gdzie od 07.1945 był adiutantem dowódcy brygady Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszki. W 5 Wileńskiej Brygadzie AK od 04.1945 do 08.1945 roku pełnił funkcję zastępcy komendanta. | |
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ||
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | 02.07.1948 roku, podczas akcji likwidacji grupy wileńskiej, został aresztowany przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Wolność odzyskał dzięki interwencji Bolesława Piaseckiego. W ostatnich latach życia był inwigilowany przez SB i najbliższe otoczenie. | |
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski, nadany pośmiertnie, | |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | Jasienica P., Pamiętnik, Warszawa 1993. | |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | Jest autorem licznych popularnych książek o tematyce historycznej. | |
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Chmielewska A., Drozdowska J., Gogolewska J., W godzinie próby. Żołnierze podziemia niepodległościowego w Białostockiem po 1944 roku i ich losy, Białystok-Warszawa 2018, s. 38; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW_III_618.32.02; Ney-Krwawicz M., Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, “Mówią wieki”, 1986, nr 9, s.; (red.) Krzyżanowski J., Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1 A–M, Warszawa 1984, s. 392–393; Rokicki P., Armia Krajowa na Wileńszczyźnie 1943–1945, Warszawa 2007, s.; Rychter J., Spis dowódców ZWZ-AK, (bdmw), rękopis w zbiorach MAK; Tomaszewski L., Kronika Wileńska 1939–1941: z dziejów Polskiego Państwa Podziemnego, Warszawa 1990, s.; Wiaderny B., Paweł Jasienica fragm. biografii wrzesień 1939 – brygada Łupaszki 1945, Komorów 1991. | |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | 19.06.2007 roku pisarza uhonorowano wyróżnieniem Kustosza Pamięci Narodowej. Nagrodę przyznaną post mortem Pawłowi Jasienicy odebrała córka pisarza Ewa Beynar-Czeczott. | |
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
