Antoni Rymsza
pseud. Burza, Maks, Ryszard
| Dane osobowe | ||
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | ||
| Płeć: | mężczyzna | |
| Data urodzenia: | 1914-04-14 | |
| Miejsce urodzenia: | Helsinki, Finlandia | |
| Data śmierci: | 1995-00-00 [04.07.1994] | |
| Miejsce śmierci: | Gdańsk | |
| Miejsce pochówku: | cmentarz w Prochowicach | |
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Bolesław | |
| Imię matki: | Marta | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Zechtinen | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | podporucznik | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | kapitan | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | kapitan | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | Służył w 19 pal w Nowej Wilejce. W 1933r odbył służbę wojskową, kończąc ją jako podchorąży rezerwy artylerii. W 1937 mianowany został na podporucznika rezerwy. | |
| W czasie wojny: | W wojnie obronnej 1939 walczył w 19. Pułku Artylerii Lekkiej, potem rozpoczął działalność konspiracyjną. Należał do Armii Krajowej, w której przyjął pseudonim “Maks”. Organizowała siatkę konspiracyjna na terenie powiatu świrskiego. | |
| Po wojnie: | ||
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | Od 07.1941 r. do 08.1942 r. był dowódcą kompanii na terenie Okręgu Nowogrodzkiego. Od 08.1942 r. do 03.1943 r. był inspektorem do zleceń specjalnych przy Inspektoracie AK Północ-Wschód. Służbę konspiracyjna kontynuował od 10.03.1943 r. do 07.1944 r. jako dowódca plutonu konnego w oddziale “Kmicica” o ps.”Burza”, a po reorganizacji oddziału służył w 2 Zgrupowaniu mjr. “Węgielnego” pod ps. “Maks” jako d-ca 3 szwadronu. Będąc w oddziale “Kmicica” dowodził zasadzką na kolumnę pancerną, następnie rozbiciem garnizonu białoruskiej policji oraz żandarmerii niemieckiej w Duniłowiczach, Żodziszkach, Miadziole oraz Kobylinku. 12.10.1943 r. w Chojeckowszczyźnie, drużyna “Maksa” ostrzelała z rkm oddział bandy rabunkowej. Z powodu wyczerpania się amunicji oddział polski zmuszony był do wycofania. Natomiast dowodząc 3 szwadronem w 2 Zgrupowaniu “Węgielnego” stoczył bitwę miedzy innymi: 12.01.1944 r. z Niemcami pod Żodziszkami, 31.01.1944 r. bitwę pod Worzianami oraz Pogołonie, Gredrojcie, 26.04.1944 r. rozbicie pociągu wojskowego koło Podbrodzia Chojechowszczyzny, Sopronięta, Glenciszki koło Podbrzezia, Radriusze, Pracutach.
| |
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | 1942-02-00-1944-07-00 | |
| Pełnione funkcje: | Dowódca kompanii na terenie Okręgu Nowogrodzkiego, dowódca plutonu konnego w oddziale “Kmicica” o ps.”Burza”, d-ca 3 szwadronu w 2 Zgrupowaniu mjr. “Węgielnego”. | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | OP "Kmicica", 3 szw.; 5 WB AK, 3 plut. | |
| Okręg: | Okręg Wilno | |
| Przydział: | Okręg Wilno AK (1942-1944), Oddziały partyzanckie | |
| Oddział Partyzancki „Kmicica” | ||
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | W oddziale Łupaszki do 1946 r. Po rozwiązaniu struktur Brygady w 01.1945r. dotarł do Białegostoku, gdzie uzyskał od swojego dowódcy zgodę na demobilizację. Pod zmienionym nazwiskiem wraz z żoną Aldoną mieszkał kolejno w Lublinie, Warszawie, Zaklikowie, Gdańsku i Choczewie, gdzie był zarządca majątku. Mimo ujawnienia się, w 1948 został aresztowany przez UB i przewieziony do Gdyni do siedziby Informacji Wojskowej. Przekazano go w ręce Armii Czerwonej, gdzie trafił do więzienia Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w Legnicy. | |
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ||
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | w 1949r. został skazany przez sowiecki trybunał wojskowy na karę śmierci, zamienioną na 25 lat zesłania na Kołymę. Do polski powrócił w 1959r. Przebywał w Kołymie w okresie 1948-1958. | |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | 28.07.1948 r. został aresztowany przez UB, wieziony był w Gdyni. Przekazany do dyspozycji władz radzieckich w Warszawie, gdzie więziony był na początku na Pradze, a później w Legnicy. Po zakończonym śledztwie skazany został przez Wojenny Trybunał Wojskowy Radziecki w Legnicy. Wyrok dwóch lat odbywał w obozie Kołyma w miejscowości Jakucka. | |
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Order Wojenny Virtuti Militari V kl. (17.07.1944) Krzyż Walecznych z Okuciem, nr leg. 36779 Krzyż Armii Krajowej, nr leg. 45374 Krzyż Armii Krajowej, nr leg. 46703
| |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | ||
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | ||
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Adamska J., Matusewicz S., Świda L., Miejsca bitew i mogiły żołnierzy Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej, Bydgoszcz 1996, s. 17; Grunt-Mejer Z., Przed “Łupaszką” u “Kmicica”. Wileńszczyzna 1943, Warszawa–Kraków 2015, s. 71-74, 79, 92, 96, 100, 109, 167, 172, 176, 179, 182, 184–185, 188, 196, 199–200, 202, 213, 215, 217, 220, 232, 236–237, 239, 247–250, 256, 265–266, 268, 274, 276; Oddział Partyzantów Polskich “Kmicica” nad Naroczą w 1943 r. we wspomnieniach żołnierzy i działaczy organizacji terenowej, (oprac.) Bednarczuk L., “Zeszyty Historyczne WiN-u”, 2004, r. XIII, nr 22, s. 54-57, 91; Potocki M., Między Dźwiną a Wilią. Wspomnienia dowódcy Wileńskiego Zgrupowania nr 2 AK, Warszawa–Kraków 2015, s. 85; Rokicki P., Ku Ostrej Bramie. Wileńska i nowogródzka Armia Krajowa w obronie ziemi ojczystej, Warszawa 2016, s. 25; Szewieliński W., U Kmicica i Łupaszki. Wspomnienia “Zawiszy” z oddziału “Kmicica” i 5 Wieleńskiej Brygady AK legendarnego Zygmunta Szendzielarza “Łupaszki”, Warszawa–Kraków 2015, s. 224, 242; ŚZZAK Okręg Dolnośląski (Wrocław), teczka osobowa Antoniego Rymszy; ŚZŻAK Okręg Nowogródek (Warszawa), teczka Weryfikacji Odznaczeń Bojowych żołnierzy Konfederacji Narodu (UBK), Okręg Nowogródzki i Okręg Wileński. Śladami żołnierzy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej po Trójmieście, red. I. Brzezińska, Gdańsk 2023, s. 51-52. | |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | ||
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
