Józef Janusz Zwinogrodzki
pseud. Turkuć
| Dane osobowe | ||
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | Ostrzew Zwinogrodzki | |
| Płeć: | mężczyzna | |
| Data urodzenia: | 1918-12-27 | |
| Miejsce urodzenia: | Winnica | |
| Data śmierci: | 2005-08-16 | |
| Miejsce śmierci: | Warszawa | |
| Miejsce pochówku: | Cmentarz Powązkowski w Warszawie; kwatera Polski Walczącej | |
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Włodzimierz | |
| Imię matki: | Nadzieja | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Żmudowska | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | porucznik | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | major | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | podpułkownik | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | Ukończył Gimnazjum im. K. Brzostwoskiego w Suwałkach W latach 1936-38 studiował na “Leopoldinum” w Monachium. Studiował również na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. | |
| W czasie wojny: | Brał udział w kampanii wrześniowej w szeregach samodzielnej Grupy Operacyjnej “Narem” Po rozbiciu jednostki wrócił do Wilna i z Legią Akademicką przedostał się na Litwę, gdzie został internowany w obozie dla oficerów w Połądze skąd pod koniec 1939 r. udało mu się zbiec. | |
| Po wojnie: | ||
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy we Włodzimierzu Wołyńskim i otrzymał przydział do 29 PAL w Grodnie | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | Po powrocie do kraju w 1956 r. pracował w Klinice Ortopedycznej Akademii Medycznej w Warszawie | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | W 1942 r. w celu uniknięcia aresztowania został przeniesiony do Okręgu Nowogródzkiego. Po reorganizacji Obwodu Nowogródek z 15 września 1943 r. stanął na czele kompanii “Stawy-Mydło” obejmującej rejon Zdzięcioła i Nowojelni. W lutym 1944 r. zmobilizował część kompanii “Mydło” tworząc OP “Bohdanka” jako podstawę do uformowania w czerwcu 1944 r. VIII/77 pp AK. Razem z oddziałem dołączył do Zgrupowania Nadniemieńskiego, a następnie jego kompania została przemianowana na VIII batalion. W batalionie przez chwilę dowodził 1 plutonem, a potem kompanią. Po śmierci “Jastrzębia” objął komendę nad VIII/77 pp w kwietniu lub maju 1944 r. Brał udział w akcji na Wsielub w maju 1944 r. Jako ostatni dowódca VIII batalionu 77 pp AK uczestniczył we wszystkich walkach batalionu. Współpracował z Delegaturą Rządu. | |
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | Dowódca kompanii do 04.1944 r., od 05.1944 r. dowódca batalionu; Kierownik Wydziału Informacji i Prasy Delegatury Rządu na Okręg Wilno. | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | VIII/77 pp AK, 23 komp.; OP "Bohdanka" | |
| Okręg: | Okręg Nowogródek | |
| Przydział: | Okręg Nowogródek AK (1942-1944), Zgrupowanie Południe Okręgu Nowogródek AK | |
| Inspektorat Rejonowy Środkowy | ||
| VIII/77 pp AK | ||
| Obwód Nowogródek Armii Krajowej | ||
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | ||
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ||
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | Aresztowany przez NKWD 5.05.1945 r. i sądzony w procesie Delegatury Rządu. Skazany w końcu 10.1945 r. na karę śmierci zamienioną na 15 lat łagru w kopalniach Workuty, gdzie przebywał do 1956 r. pracując jako lekarz. | |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | ||
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Order Krzyża Wojennego Virtuti Militari – 14 lipca 1944 r. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Armii Krajowej | |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | ||
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | ||
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.40.11; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW I/0879; BUIAD IPN w Białymstoku, Materiały dotyczące działalności zgrupowania oddziałów, następnie VIII batalionu 77 lidzkiego pułku piechoty Armii Krajowej (1943-1945), na pamiątkę miejsca swej pierwszej bitwy nazwanego “Bohdanka” – wspomnienia, artykuły, k. 4, sygn. 720/4; Informacje nadesłane drogą mailową przez Panią Wandę; Krajewski K., Armia Krajowa na ziemi nowogródzkiej [w:] Armia Krajowa. Rozwój organizacyjny, (red.) K. Komorowski, Warszawa 1996, s. 162-163, 169; Krajewski K., Jan Borysewicz “Krysia” “Mściciel” 1913-1945, Warszawa 2013, s. 145; Krajewski K., “Szlakiem Narbutta”, Warszawa 2015, s. 30; Prawdzic-Szlaski “Prawdzic” J., Nowogródczyzna w walce 1940-1945, Londyn 1976, s. 88, 122, 130, 181, 252-254; Rychter J., Spis dowódców ZWZ-AK, (bdmw), rękopis w zbiorach MAK; Słownik Polski Walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej, t. 1, (red.) Malinowski J., Bydgoszcz 1995, s. 293-294; Wawrzyniak E., Ze wspomnień żołnierzy AK Okręgu Nowogródek, s. 185; Wiąk W. J., Struktura Armii Krajowej, Warszawa 2003, s. 370; “Wileńskie Rozmaitości”, nr 6 (93), 2005, s. 18; Zagacki D., Walki VIII Batalionu AK na Nowogródczyźnie, “Echa Polesia”, nr 4 (60), 2018, s. 32. | |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | Pojawia się jako świadek w folderze Włodzimierza Bronic-Czerechowskiego (AAN). | |
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
