Wasilewski, Aleksander

Aleksander Wasilewski

pseud. Olesiński, Wład

Dane osobowe
Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie:
Płeć:mężczyzna
Data urodzenia: 1906-03-06
Miejsce urodzenia:Sudargi
Data śmierci:1993-01-10
Miejsce śmierci:Gdańsk
Miejsce pochówku: Cmentarz Oliwski
Rodzice
Imię ojca:Klemens
Imię matki:Malwina
Nazwisko panieńskie matki:Bostis
Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: kapitan
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: major
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany po wojnie:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Wykształcenie cywilne
Przed wojną:

W 1926 r. ukończył gimnazjum w Rydze.

W czasie wojny:
Po wojnie:
Służba wojskowa
Przed wojną:

W 1927 r. rozpoczął służbę w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorwie. Ukończył ją w 1930 r. i kontynuował służbę. Później przydzielony do 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie. W 1935 r. przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie, gdzie służył na stanowisku dowódcy plutonu, następnie pełnił funkcję instruktora.

W czasie wojny:

W czasie wojny obronnej zmobilizowany do 204 pp w Maczkach jako dowódca kompanii ckm. 24.09.1939 r. jego oddział skapitulował wskutek wkroczenia wojsk sowieckich i ich marszu w kierunku Lwowa. Z grupą żołnierzy przedostał się do Warszawy. W 10.1939 r. z Warszawy udał się do Wilna.

Po wojnie:
Miejsce pracy
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Działalność społeczna, związkowa i polityczna
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Działalność w ruchu kombatanckim
Opis działań:
Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych
Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”:
Przynależność do ZWZ-AK na Kresach
Działalność:

Od 1942 r. szef sztabu Inspektoratu “A”, gdzie od 07.07.1944 r. pełnił obowiązku dowódcy Zgrupowania nr 1 po zawieszeniu majora “Pohoreckiego” przez “Wilka”.

Data zaprzysiężenia:
Czasookres:1939-10-00 - 1944-07-18
Pełnione funkcje:

Dowódca Zgrupowania nr 1.

Oddział względnie pion organizacyjny:Komenda Okręgu, Zgrupowanie nr 1
Okręg:Okręg Wilno
Przydział: Okręg Wilno AK (1942-1944), Akcja „Burza” w Okręgu Wileńsko-Nowogródzkim AK
Komenda Okręgu AK Wilno, Inspektorat Rejonowy „A”
Zgrupowanie Bojowe nr 1 „Wschód”
Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami
Działalność:
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:
Działalność w podziemiu antykomunistycznym:
Opis działań:
Udział w akcji "Burza"
Opis działań:
Konspiracyjni współpracownicy
Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy:
Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację:

ppłk Stanisław Wasilewski – brat, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski; służył w pionie Delegatury Rządu na Kraj, w Państwowym Korpusie Bezpieczeństwa (PKB) m.st. Warszawy.

Służba w innych formacjach wojskowych
Polskich:
Niepolskich:
Represje
Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):

17 lipca 1944 r. został aresztowany przez NKWD w Boguszach i wywieziony do obozu jenieckiego w Riazaniu. W październiku 1946 r., w obozie w Diagilewie, gdzie wówczas przebywał, spotkał „Wilka”, któremu ujawnił przygotowywany plan ucieczki. „Wilk” zadeklarował chęć dołączenia do przedsięwzięcia. W marcu 1947 r. rozpoczęto przygotowania do ucieczki, której termin wyznaczono na przełom lipca i sierpnia 1947 r. W czerwcu tego samego roku w obozie wybuchła druga głodówka. Po jej zakończeniu oficerów przewieziono do obozu w Griazowcu, gdzie byli osadzeni wspólnie z jeńcami niemieckimi. W sierpniu 1947 r. „Olesiński” i „Wilk” zbiegli z obozu w Griazowcu i przedostali się do Wilna. W połowie września 1947 r., po dotarciu do rodzinnych Ponar, „Olesiński” został ponownie aresztowany i odesłany do obozu w Griazowcu. Do kraju powrócił w 1949 r.

Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa
Ordery i odznaczenia
Lista odznaczeń

Krzyż Orderu Virtuti Militari V klasy

Krzyż Walecznych (26.06.1944 r.)

Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna
Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK:
Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki:
Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej

Boradyn Z., Chmielarz A., Piskunowicz H., Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941–1945), Radom 1997.

FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.28.01;

FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.02;

FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.03;

Informacje nadesłane drogą mailową przez Panią Joannę;

Marszalec J., Na “spotkanie” ludziom z AK: Służba Bezpieczeństwa wobec środowisk akowskich po 1956 roku na Wybrzeżu Gdańskim, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, nr 4/1 (7), 271-316;

Ney-Krwawicz M., Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, [w:] “Mówią Wieki” 1986, nr 9;

Kolekcja osobista Janusza Bohdanowicza, AW III/0618.20 Ewidencja 7 Brygady Armii Krajowej “Wilhelma” Okręg Wileński, dokumentacja dotycząca przebiegu służby;

Korab-Żebryk R., Operacja wileńska AK, Warszawa 1985;

Potocki M., Między Dźwiną a Wilią. Wspomnienia dowódcy Wileńskiego Zgrupowania nr 2 AK, Warszawa-Kraków 2015, s. 125;

Rychter J., Spis dowódców ZWZ-AK, (bdmw), rękopis w zbiorach MAK;

ŚZŻAK Okręg Nowogródek (Warszawa), teczka Weryfikacji Odznaczeń Bojowych żołnierzy Konfederacji Narodu (UBK), Okręg Nowogródzki i Okręg Wileński;

Wasilewski A., Ucieczka generała “Wilka” z obozu w Griazowcu, “Kontrasty” 1990, nr 3, s. 26-29.

 

Ikonografia
Ewentualne uwagi

Po wojnie utrzymywał kontakty ze środowiskiem byłych żołnierzy wileńskiej Armii Krajowej na Wybrzeżu. W latach powojennych został pozyskany do współpracy przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajny współpracownik o pseudonimie „Kazik”. Dzięki dobrej znajomości kadry dowódczej i dużemu zaufaniu, jakim cieszył się wśród dawnych towarzyszy broni, był dla aparatu bezpieczeństwa cennym źródłem informacji o środowisku wileńskich akowców w Gdańsku. Jego współpraca przez długi czas pozostawała nieznana w środowisku kombatanckim i dopiero po latach ujawniono jego związki z SB.

Fotografie
Skany załączonych dokumentów
Pobierz jako plik tekstowy

Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?