Aleksander Wasilewski
pseud. Olesiński, Wład
| Dane osobowe | |
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | |
| Płeć: | mężczyzna |
| Data urodzenia: | 1906-03-06 |
| Miejsce urodzenia: | Sudargi |
| Data śmierci: | 1993-01-10 |
| Miejsce śmierci: | Gdańsk |
| Miejsce pochówku: | Cmentarz Oliwski |
| Rodzice | |
| Imię ojca: | Klemens |
| Imię matki: | Malwina |
| Nazwisko panieńskie matki: | Bostis |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | kapitan |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | major |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Wykształcenie cywilne | |
| Przed wojną: | W 1926 r. ukończył gimnazjum w Rydze. |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Służba wojskowa | |
| Przed wojną: | W 1927 r. rozpoczął służbę w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorwie. Ukończył ją w 1930 r. i kontynuował służbę. Później przydzielony do 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie. W 1935 r. przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie, gdzie służył na stanowisku dowódcy plutonu, następnie pełnił funkcję instruktora. |
| W czasie wojny: | W czasmie mobilizacji został oddelegowany do 204 pp w Maczkach jako dowódca kompanii ckm. 24.09.1939 r. jego oddział skapitulował wskutek wkroczenia wojsk sowieckich i ich marszu w kierunku Lwowa. Z grupą żołnierzy przedostał się do Warszawy. W 10.1939 r. z Warszawy udał się do Wilna. |
| Po wojnie: | |
| Miejsce pracy | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Działalność w ruchu kombatanckim | |
| Opis działań: | |
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | |
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | |
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | |
| Działalność: | Od 1942 r. szef sztabu Inspektoratu “A”, gdzie od 07.07.1944 r. pełnił obowiązku dowódcy Zgrupowania nr 1 po zawieszeniu majora “Pohoreckiego” przez “Wilka”. |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | 1939-10-00 - 1944-07-18 |
| Pełnione funkcje: | Dowódca Zgrupowania nr 1. |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | Komenda Okręgu, Zgrupowanie nr 1 |
| Okręg: | Okręg Wilno |
| Przydział: | Okręg Wilno AK (1942-1944), Akcja „Burza” w Okręgu Wileńsko-Nowogródzkim AK |
| Komenda Okręgu AK Wilno, Inspektorat Rejonowy „A” | |
| Zgrupowanie Bojowe nr 1 „Wschód” | |
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | |
| Działalność: | |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | |
| Pełnione funkcje: | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | |
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | |
| Opis działań: | |
| Udział w akcji "Burza" | |
| Opis działań: | |
| Konspiracyjni współpracownicy | |
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | |
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ppłk Stanisław Wasilewski – brat, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski; służył w pionie Delegatury Rządu na Kraj, w Państwowym Korpusie Bezpieczeństwa (PKB) m.st. Warszawy. |
| Służba w innych formacjach wojskowych | |
| Polskich: | |
| Niepolskich: | |
| Represje | |
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | |
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | 17 lipca 1944 r. został aresztowany przez NKWD w Boguszach i wywieziony do obozu jenieckiego w Riazaniu. W październiku 1946 r., w obozie w Diagilewie, gdzie wówczas przebywał, spotkał „Wilka”, któremu ujawnił przygotowywany plan ucieczki. „Wilk” zadeklarował chęć dołączenia do przedsięwzięcia. W marcu 1947 r. rozpoczęto przygotowania do ucieczki, której termin wyznaczono na przełom lipca i sierpnia 1947 r. W czerwcu tego samego roku w obozie wybuchła druga głodówka. Po jej zakończeniu oficerów przewieziono do obozu w Griazowcu, gdzie byli osadzeni wspólnie z jeńcami niemieckimi. W sierpniu 1947 r. „Olesiński” i „Wilk” zbiegli z obozu w Griazowcu i przedostali się do Wilna. W połowie września 1947 r., po dotarciu do rodzinnych Ponar, „Olesiński” został ponownie aresztowany i odesłany do obozu w Griazowcu. Do kraju powrócił w 1949 r. |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | |
| Ordery i odznaczenia | |
| Lista odznaczeń | Krzyż Orderu Virtuti Militari V klasy Krzyż Walecznych (26.06.1944 r.) |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | |
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | |
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Bohdanowicz J., Christa O., Życiorysy dowódców i kalendaria działalności Brygad, Gdańsk 1989, s. 4; Boradyn Z., Chmielarz A., Piskunowicz H., Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941–1945), Radom 1997; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.28.01; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.02; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.03; Informacje nadesłane drogą mailową przez Panią Joannę; Marszalec J., Na “spotkanie” ludziom z AK: Służba Bezpieczeństwa wobec środowisk akowskich po 1956 roku na Wybrzeżu Gdańskim, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, nr 4/1 (7), 271-316; Ney-Krwawicz M., Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, [w:] “Mówią Wieki” 1986, nr 9; Kolekcja osobista Janusza Bohdanowicza, AW III/0618.20 Ewidencja 7 Brygady Armii Krajowej “Wilhelma” Okręg Wileński, dokumentacja dotycząca przebiegu służby; Korab-Żebryk R., Operacja wileńska AK, Warszawa 1985; Potocki M., Między Dźwiną a Wilią. Wspomnienia dowódcy Wileńskiego Zgrupowania nr 2 AK, Warszawa-Kraków 2015, s. 125; Rychter J., Spis dowódców ZWZ-AK, (bdmw), rękopis w zbiorach MAK; ŚZŻAK Okręg Nowogródek (Warszawa), teczka Weryfikacji Odznaczeń Bojowych żołnierzy Konfederacji Narodu (UBK), Okręg Nowogródzki i Okręg Wileński; Wasilewski A., Ucieczka generała “Wilka” z obozu w Griazowcu, “Kontrasty” 1990, nr 3, s. 26-29.
|
| Ikonografia | |
| Ewentualne uwagi | Według ustaleń Janusza Marszalca, po wojnie utrzymywał kontakty ze środowiskiem byłych żołnierzy wileńskiej Armii Krajowej na Wybrzeżu. W latach powojennych został pozyskany do współpracy przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajny współpracownik o pseudonimie „Kazik”. Dzięki dobrej znajomości kadry dowódczej i dużemu zaufaniu, jakim cieszył się wśród dawnych towarzyszy broni, był dla aparatu bezpieczeństwa cennym źródłem informacji o środowisku wileńskich akowców w Gdańsku. Jego współpraca przez długi czas pozostawała nieznana w środowisku kombatanckim i dopiero po latach ujawniono jego związki z SB.
W 1987 r. w niezależnym piśmie społeczno-politycznym “Głos” nr 4, ukazała się jego oraz Olgierdy Christy i Henryka Sobolewskiego krytyczna recenzja dot. książki R. Koraba-Żebryka “Operacja Wileńska AK”. |
| Fotografie | |
| Skany załączonych dokumentów | |
| Pobierz jako plik tekstowy |
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
