Aleksander Wasilewski
pseud. Olesiński, Wład
| Dane osobowe | ||
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | ||
| Płeć: | mężczyzna | |
| Data urodzenia: | 1906-03-06 | |
| Miejsce urodzenia: | Sudargi | |
| Data śmierci: | 1993-01-10 | |
| Miejsce śmierci: | Gdańsk | |
| Miejsce pochówku: | Cmentarz Oliwski | |
| Rodzice | ||
| Imię ojca: | Klemens | |
| Imię matki: | Malwina | |
| Nazwisko panieńskie matki: | Bostis | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | kapitan | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | major | |
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | ||
| Data: | ||
| Starszeństwo: | ||
| Organ nadający: | ||
| Wykształcenie cywilne | ||
| Przed wojną: | W 1926 r. ukończył gimnazjum w Rydze. | |
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Służba wojskowa | ||
| Przed wojną: | W 1927 r. rozpoczął służbę w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorwie. Ukończył ją w 1930 r. i kontynuował służbę. Później przydzielony do 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie. W 1935 r. przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie, gdzie służył na stanowisku dowódcy plutonu, następnie pełnił funkcję instruktora. | |
| W czasie wojny: | W czasie wojny obronnej zmobilizowany do 204 pp w Maczkach jako dowódca kompanii ckm. 24.09.1939 r. jego oddział skapitulował wskutek wkroczenia wojsk sowieckich i ich marszu w kierunku Lwowa. Z grupą żołnierzy przedostał się do Warszawy. W 10.1939 r. z Warszawy udał się do Wilna. | |
| Po wojnie: | ||
| Miejsce pracy | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | ||
| Przed wojną: | ||
| W czasie wojny: | ||
| Po wojnie: | ||
| Działalność w ruchu kombatanckim | ||
| Opis działań: | ||
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | ||
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | ||
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | ||
| Działalność: | Od 1942 r. szef sztabu Inspektoratu “A”, gdzie od 07.07.1944 r. pełnił obowiązku dowódcy Zgrupowania nr 1 po zawieszeniu majora “Pohoreckiego” przez “Wilka”. | |
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | 1939-10-00 - 1944-07-18 | |
| Pełnione funkcje: | Dowódca Zgrupowania nr 1. | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | Komenda Okręgu, Zgrupowanie nr 1 | |
| Okręg: | Okręg Wilno | |
| Przydział: | Okręg Wilno AK (1942-1944), Akcja „Burza” w Okręgu Wileńsko-Nowogródzkim AK | |
| Komenda Okręgu AK Wilno, Inspektorat Rejonowy „A” | ||
| Zgrupowanie Bojowe nr 1 „Wschód” | ||
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | ||
| Działalność: | ||
| Data zaprzysiężenia: | ||
| Czasookres: | ||
| Pełnione funkcje: | ||
| Oddział względnie pion organizacyjny: | ||
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | ||
| Opis działań: | ||
| Udział w akcji "Burza" | ||
| Opis działań: | ||
| Konspiracyjni współpracownicy | ||
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | ||
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | ppłk Stanisław Wasilewski – brat, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski; służył w pionie Delegatury Rządu na Kraj, w Państwowym Korpusie Bezpieczeństwa (PKB) m.st. Warszawy. | |
| Służba w innych formacjach wojskowych | ||
| Polskich: | ||
| Niepolskich: | ||
| Represje | ||
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | ||
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | 17 lipca 1944 r. został aresztowany przez NKWD w Boguszach i wywieziony do obozu jenieckiego w Riazaniu. W październiku 1946 r., w obozie w Diagilewie, gdzie wówczas przebywał, spotkał „Wilka”, któremu ujawnił przygotowywany plan ucieczki. „Wilk” zadeklarował chęć dołączenia do przedsięwzięcia. W marcu 1947 r. rozpoczęto przygotowania do ucieczki, której termin wyznaczono na przełom lipca i sierpnia 1947 r. W czerwcu tego samego roku w obozie wybuchła druga głodówka. Po jej zakończeniu oficerów przewieziono do obozu w Griazowcu, gdzie byli osadzeni wspólnie z jeńcami niemieckimi. W sierpniu 1947 r. „Olesiński” i „Wilk” zbiegli z obozu w Griazowcu i przedostali się do Wilna. W połowie września 1947 r., po dotarciu do rodzinnych Ponar, „Olesiński” został ponownie aresztowany i odesłany do obozu w Griazowcu. Do kraju powrócił w 1949 r. | |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | ||
| Ordery i odznaczenia | ||
| Lista odznaczeń | Krzyż Orderu Virtuti Militari V klasy Krzyż Walecznych (26.06.1944 r.) | |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | ||
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | ||
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | ||
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Boradyn Z., Chmielarz A., Piskunowicz H., Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941–1945), Radom 1997. FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.28.01; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.02; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW III/618.32.03; Informacje nadesłane drogą mailową przez Panią Joannę; Marszalec J., Na “spotkanie” ludziom z AK: Służba Bezpieczeństwa wobec środowisk akowskich po 1956 roku na Wybrzeżu Gdańskim, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, nr 4/1 (7), 271-316; Ney-Krwawicz M., Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, [w:] “Mówią Wieki” 1986, nr 9; Kolekcja osobista Janusza Bohdanowicza, AW III/0618.20 Ewidencja 7 Brygady Armii Krajowej “Wilhelma” Okręg Wileński, dokumentacja dotycząca przebiegu służby; Korab-Żebryk R., Operacja wileńska AK, Warszawa 1985; Potocki M., Między Dźwiną a Wilią. Wspomnienia dowódcy Wileńskiego Zgrupowania nr 2 AK, Warszawa-Kraków 2015, s. 125; Rychter J., Spis dowódców ZWZ-AK, (bdmw), rękopis w zbiorach MAK; ŚZŻAK Okręg Nowogródek (Warszawa), teczka Weryfikacji Odznaczeń Bojowych żołnierzy Konfederacji Narodu (UBK), Okręg Nowogródzki i Okręg Wileński; Wasilewski A., Ucieczka generała “Wilka” z obozu w Griazowcu, “Kontrasty” 1990, nr 3, s. 26-29.
| |
| Ikonografia | ||
| Ewentualne uwagi | Po wojnie utrzymywał kontakty ze środowiskiem byłych żołnierzy wileńskiej Armii Krajowej na Wybrzeżu. W latach powojennych został pozyskany do współpracy przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajny współpracownik o pseudonimie „Kazik”. Dzięki dobrej znajomości kadry dowódczej i dużemu zaufaniu, jakim cieszył się wśród dawnych towarzyszy broni, był dla aparatu bezpieczeństwa cennym źródłem informacji o środowisku wileńskich akowców w Gdańsku. Jego współpraca przez długi czas pozostawała nieznana w środowisku kombatanckim i dopiero po latach ujawniono jego związki z SB. | |
| Fotografie | ||
| Skany załączonych dokumentów | ||
| Pobierz jako plik tekstowy | ||
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
