Uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Kruszewie. W Księdze Głównej Szkoły Powszechnej w Kruszewie za rok szkolny 1921/1922 został odnotowany jako uczeń oddziału III. Szkoła powstała po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i początkowo funkcjonowała w prywatnych domach.

W okresie okupacji uczestniczył w tajnym nauczaniu. W roku szkolnym 1943/1944 ukończył tajne gimnazjum. Egzamin składał w czerwcu 1944 r. przed komisją, w której znajdowali się m.in. mgr P. Wróblewska, mgr Antoni Filoniuk oraz Antoni Grochowski.

Po zwolnieniu z więzienia w 1947 r. odebrał świadectwo ukończenia tajnego gimnazjum. Następnie wyjechał do Cieszyna, gdzie ukończył roczne Studium Nauczycielsko-Instruktorskie przy Wyższej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego.

5 kwietnia 1932 r. został powołany do zasadniczej służby wojskowej w 42 Pułku Piechoty w Białymstoku. Po ukończeniu szkółki podoficerskiej awansował na kaprala i otrzymał przydział do 1 kompanii ckm 42 pp. W 1936 r., jako rezerwista, ukończył kurs dla podoficerów w Warszawie. W 1937 r. został ponownie powołany na ćwiczenia wojskowe, po których awansował na plutonowego.

W okresie przedwojennym działał również społecznie w Związku Strzeleckim „Strzelec” w Kruszewie. Na prośbę Józefa Świrniaka, kierownika szkoły i komendanta miejscowej Drużyny Strzeleckiej, objął funkcję zastępcy komendanta. Brał udział w szkoleniu wojskowym młodzieży i rezerwistów, prowadzeniu ćwiczeń terenowych oraz gier wojennych.

Został zmobilizowany 22 sierpnia 1939 r. do 42 Pułku Piechoty w Białymstoku. W szeregach 1 kompanii ckm 42 pp walczył w kampanii polskiej 1939 r. w ramach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”, m.in. w rejonie Nowogrodu, Łomży i Zambrowa. Po rozbiciu oddziału uniknął niewoli niemieckiej, lecz dostał się do niewoli sowieckiej. Po tzw. „próbie rąk” został zwolniony jako rolnik i 24 września 1939 r. powrócił do domu.

W czerwcu 1941 r. był współorganizatorem miejscowej konspiracji w Kruszewie. Na pierwszym zebraniu organizacyjnym, które odbyło się w stodole, został wybrany dowódcą grupy. W lutym 1942 r., za pośrednictwem ks. Władysława Saracena, nawiązano kontakt z dowództwem Armii Krajowej Okręgu Białystok. Po złożeniu przysięgi grupa weszła w struktury AK jako Placówka Barszczewo nr 10.

W konspiracji pełnił funkcję dowódcy kompanii oraz kuriera Okręgu. Wykonywał zadania organizacyjne, kurierskie, wywiadowcze i szkoleniowe. Utrzymywał kontakty m.in. z Białymstokiem, Łapami, Zambrowem, Szepietowem i Tykocinem. W lipcu 1944 r., w ramach akcji „Burza”, jego kompania podjęła otwartą walkę z Niemcami w rejonie szosy Kruszewo–Białystok. Walki trwały od 24 do 30 lipca 1944 r. Po ich zakończeniu oddział przekazał 17 jeńców niemieckich oraz zdobyty sprzęt wojskowy napotkanym oddziałom Armii Czerwonej. Następnie Jan Dziejma wraz z eskortą został aresztowany i rozbrojony przez Sowietów. Po dwóch dniach został zwolniony, jednak bez zwrotu dokumentów i broni.

Pracował w rodzinnym gospodarstwie rolnym w Kruszewie, a następnie na kolonii Śliwno, dokąd rodzina przeniosła gospodarstwo po reformie rolnej z 1926 r.

W okresie okupacji pozostawał związany z rodzinnym gospodarstwem, jednocześnie prowadząc działalność konspiracyjną. Posiadał zaświadczenie, że jest gońcem sołtysa, co ułatwiało mu przemieszczanie się w terenie podczas wykonywania zadań kurierskich.

Po zwolnieniu z więzienia i ukończeniu Studium Nauczycielsko-Instruktorskiego pracował w Szkole Rolniczej w Skierniewicach, gdzie został kierownikiem. W 1952 r., po ujawnieniu jego przeszłości akowskiej, został zwolniony z pracy i pozbawiony mieszkania służbowego. Następnie pracował m.in. jako agronom w PGR w miejscowości Źródło, a później w Środzie Śląskiej, Lutyni, Redakowicy, Śliwnie i Hieronimowie. Od 1962 r. pracował jako gminny agronom w Juchnowcu.

Działał społecznie w Związku Strzeleckim „Strzelec” w Kruszewie. Pełnił funkcję zastępcy komendanta miejscowej Drużyny Strzeleckiej, kierowanej przez Józefa Świrniaka. Uczestniczył w organizowaniu szkolenia wojskowego, ćwiczeń terenowych i przygotowaniu młodzieży oraz rezerwistów do obrony kraju.

Przed scaleniem z Armią Krajową współtworzył lokalną organizację konspiracyjną w Kruszewie. Pierwsze zebranie założycielskie odbyło się w czerwcu 1941 r. Wzięło w nim udział siedem osób, w tym członkowie rodziny Dziejmów. Jan Dziejma został dowódcą grupy. Organizacja ta następnie, w lutym 1942 r., została włączona do struktur Armii Krajowej jako Placówka Barszczewo nr 10.

Od 1942 r. żołnierz Armii Krajowej Okręgu Białystok. Dowódca Placówki Barszczewo nr 10, a następnie dowódca kompanii i kurier Okręgu. Prowadził działalność organizacyjną, kurierską, wywiadowczą i szkoleniową. W czasie akcji „Burza” w lipcu 1944 r. dowodził kompanią, która prowadziła walkę z oddziałami niemieckimi w rejonie Kruszewa i Białegostoku.

Dowódca kompanii, dowódca placówki, kurier Okręgu

Po wkroczeniu Armii Czerwonej i rozbrojeniu oddziałów AK brał udział w naradach z dowództwem Obwodu, dowódcami oddziałów i szefami służb w sprawie dalszego postępowania wobec represji sowieckich i działań NKWD. Był poszukiwany przez NKWD i UB. Po kilku nieudanych próbach aresztowania został zatrzymany 14 marca 1945 r. i osadzony w więzieniu w Białymstoku.

W lipcu 1944 r. brał udział w akcji „Burza” na terenie Okręgu Białystok AK. 24 lipca 1944 r. dowodzona przez niego kompania rozpoczęła otwartą walkę z Niemcami. Oddział atakował mniejsze grupy niemieckie wzdłuż szosy Kruszewo–Białystok. Walki zakończyły się 30 lipca 1944 r., po wyparciu Niemców za Narew. Po zakończeniu działań oddział przekazał Sowietom 17 jeńców niemieckich oraz zdobyty sprzęt wojskowy. Wówczas Jan Dziejma i towarzysząca mu eskorta zostali aresztowani i rozbrojeni przez żołnierzy sowieckich. Po dwóch dniach zostali zwolnieni.

Władysław Liniarski ps. „Mścisław” – komendant Okręgu Białystok AK.
Stefan Fijałkowski ps. „Młotek” – przedstawiciel Komendy Okręgu Białystok AK, za pośrednictwem którego placówka nawiązała kontakt z AK.
ks. Władysław Saracen – proboszcz parafii w Śliwnie, wspierający działalność konspiracyjną i pośredniczący w kontakcie z AK.
Emilian Dziejma – brat Jana, członek konspiracji, obsługiwał m.in. kontakty z Augustowem, Grodnem i Puszczą Knyszyńską.
Edward Jaświłko ps. „Zaręba” – szef wywiadu w sztabie Obwodu Białystok-miasto, współdziałał z oddziałem Jana Dziejmy w lipcu 1944 r.
Mikołaj Torczyniew ps. „Kolka” – współdziałał z grupą „Zaręby”.
Eugenia Nierodzik ps. „Gałązka” – zajmowała się rannymi po walkach w lipcu 1944 r.

W działalność konspiracyjną zaangażowany był brat Jana Dziejmy, Emilian Dziejma. Uczestniczył w organizacji podziemnej tworzonej w Kruszewie od czerwca 1941 r., a następnie działającej w strukturach Armii Krajowej. W czasie okupacji wykonywał zadania łącznościowe i kurierskie, m.in. na kierunkach Augustów, Grodno i Puszcza Knyszyńska. Po wojnie został aresztowany przez UB wraz z bratem. Przeszedł brutalne śledztwo, był bity i przesłuchiwany, jednak nie ujawnił informacji o współpracownikach. Po około pół roku został zwolniony z braku dowodów.

Przed wojną i w kampanii polskiej 1939 r. służył w 42 Pułku Piechoty w Białymstoku. Był żołnierzem 1 kompanii ckm 42 pp. Walczył w ramach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”.

Po zakończeniu walk z Niemcami w lipcu 1944 r. został aresztowany i rozbrojony przez żołnierzy sowieckich wraz z eskortą, która przekazywała Armii Czerwonej jeńców niemieckich i zdobyty sprzęt. Został osadzony w piwnicy budynku gminy w Barszczewie, gdzie mieścił się sowiecki sztab. Po dwóch dniach zwolniono go, jednak nie zwrócono mu dokumentów ani broni.

Po lipcu 1944 r. był poszukiwany przez NKWD i Urząd Bezpieczeństwa. Po kilku nieudanych próbach zatrzymania został aresztowany 14 marca 1945 r. i przewieziony do więzienia w Białymstoku. Aresztowano również jego brata Emiliana.

W śledztwie był brutalnie przesłuchiwany, bity i poniżany. Domagano się od niego wydania znanych mu żołnierzy AK, czego odmówił. W wyniku tortur podjął próbę samobójczą w celi więziennej, lecz został uratowany przez strażnika. W listopadzie 1945 r. został skazany na sześć lat więzienia. Zwolniono go na mocy amnestii z 22 lutego 1947 r.; do domu powrócił 21 kwietnia 1947 r. Zachowało się zaświadczenie Urzędu Bezpieczeństwa nr 97734 o warunkowym zwolnieniu.

Po wojnie nadal doświadczał szykan z powodu przynależności do AK. W 1952 r. został zwolniony z pracy w Szkole Rolniczej w Skierniewicach i pozbawiony mieszkania służbowego. W kolejnych latach miał trudności ze znalezieniem stałej pracy, ponieważ jego przeszłość była sprawdzana przez aparat bezpieczeństwa.

Krzyż Walecznych (dwukrotnie)

Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami

Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami

BZNiOS, sygn. 16690/II, k. 40, 57, 67.

Wspomnienia Aliny i Grażyny, córek Jana Dziejmy; wspomnienia Krystyny Dziejmy; relacje byłych żołnierzy Armii Krajowej Placówki nr 10.

Władysław Zajdler-Żarski, Ruch oporu w latach 1939–1944 na Białostocczyźnie.

Grzegorz Krysiewicz, biogram Jana Dziejmy ps. „Grom”, [online:] https://pamiec.org.pl/por-jan-dziejma-ps-grom/, dostęp: 28.05.2026.