Mieczysław Dec
pseud. Dziryt
| Dane osobowe | |
| Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie: | |
| Płeć: | mężczyzna |
| Data urodzenia: | 1927-07-20 |
| Miejsce urodzenia: | Milno |
| Data śmierci: | |
| Miejsce śmierci: | |
| Miejsce pochówku: | |
| Rodzice | |
| Imię ojca: | |
| Imię matki: | |
| Nazwisko panieńskie matki: | |
| Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową: | |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji: | |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Stopień wojskowy uzyskany po wojnie: | |
| Data: | |
| Starszeństwo: | |
| Organ nadający: | |
| Wykształcenie cywilne | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Służba wojskowa | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Miejsce pracy | |
| Przed wojną: | |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Działalność społeczna, związkowa i polityczna | |
| Przed wojną: | Był przybocznym “Orlików”. |
| W czasie wojny: | |
| Po wojnie: | |
| Działalność w ruchu kombatanckim | |
| Opis działań: | |
| Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych | |
| Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”: | |
| Przynależność do ZWZ-AK na Kresach | |
| Działalność: | Działał w AK w Załoźcach, był także członkiem samoobrony AK w miejscowościach Milno-Bukowina-Kamionka, Gontowa. Brał udział w walkach z UPA w listopadzie 1944 r. |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | |
| Pełnione funkcje: | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | |
| Okręg: | Okręg Tarnopol |
| Przydział: | Samodzielne placówki samoobrony (AK), Okręg AK Tarnopol |
| Inspektorat AK Złoczów | |
| Obwód AK Zborów | |
| Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami | |
| Działalność: | |
| Data zaprzysiężenia: | |
| Czasookres: | |
| Pełnione funkcje: | |
| Oddział względnie pion organizacyjny: | |
| Działalność w podziemiu antykomunistycznym: | |
| Opis działań: | |
| Udział w akcji "Burza" | |
| Opis działań: | |
| Konspiracyjni współpracownicy | |
| Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy: | |
| Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację: | |
| Służba w innych formacjach wojskowych | |
| Polskich: | |
| Niepolskich: | W okresie od 7 kwietnia do 24 czerwca 1944 roku Mieczysław Dec miał pracować w strukturach kontrwywiadu NKGB, operując na terenie miejscowości: Kochanówka, Rzeszniówka, Szymkowce, Zaródeczko, Szyły oraz Wiśniowiec. W ramach tej działalności miał uczestniczyć w wykrywaniu kryjówek oraz magazynów żywności i broni należących do oddziałów UPA. Od lipca do listopada 1944 roku, według własnych relacji, pełnił funkcję dowódcy samoobrony we wsi Milno, działając wspólnie z porucznikiem Kołpakowem, asystentem szefa NKGB w Załoźcach. W tym samym czasie, tj. od lipca 1944 do stycznia 1945 roku, miał również brać udział w działaniach zbrojnych przeciwko UPA jako członek sowieckiego istriebitielnego batalionu w rejonie Załoźców. |
| Represje | |
| Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | |
| Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów): | |
| Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa | |
| Ordery i odznaczenia | |
| Lista odznaczeń | Sowiecki medal “Za odwagę”. |
| Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna | |
| Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK: | M. Dec, Wspomnienia dziadka, oprac. Sulimir Stanisław Żuk, Warszawa 2008. M. Dec, Wspomnienia dziadka część II. Los Tułacza, Warszawa 2007. |
| Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki: | |
| Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej | Informacje przesłane drogą mailową przez pana Piotra; Komański H., Siekierka Sz., Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946, Wrocław 2006, s. 938, 944, 1128; Korekta do książki Mieczysława Deca WSPOMNIENIA DZIADKA, [online:] http://www.milno.pl/readarticle.php?article_id=233 (dostęp 29.07.2025 r.). |
| Ikonografia | |
| Ewentualne uwagi | Według Adolfa Głowackiego, Mieczysław Dec w swoich wspomnieniach w sposób wyraźnie przesadny kreuje własną postać jako centralnego bohatera wydarzeń, które rozgrywały się na Kresach Wschodnich w czasie II wojny światowej i bezpośrednio po niej. Zdaniem Głowackiego, relacje Deca pełne są nieścisłości, nadużyć i jednostronnych interpretacji, które służą przede wszystkim budowaniu własnego mitu, kosztem prawdy historycznej i wkładu całej lokalnej społeczności. Głowacki podkreśla, że Mieczysław Dec miał w czasie najważniejszych wydarzeń zaledwie 17 lat i nie mógł pełnić funkcji, które sobie przypisuje: nie był dowódcą samoobrony Milna, nie organizował Selrady, nie podejmował decyzji o ewakuacji ludności, ani nie dowodził żadnym konwojem. Wszystkie te działania miały charakter wspólnotowy, były prowadzone przez starszych, bardziej doświadczonych i zaufanych mieszkańców, takich jak Jan Zaleski czy Mikołaj Szeliga. Tymczasem Dec – zdaniem Głowackiego – marginalizuje lub całkowicie pomija ich wkład, przywłaszczając sobie zasługi i kreując obraz samotnego, heroicznego przywódcy. Według Głowackiego, Dec stosuje w swoich publikacjach wyraźną narrację wywyższającą: zawyża liczby (np. mieszkańców wsi, deportowanych rodzin, ukrywających się uchodźców), wyolbrzymia własne działania (np. odpieranie ataku UPA z RKM-u czy brawurowa ucieczka przed NKGB), a niekiedy tworzy wydarzenia, które zdaniem świadków po prostu nie miały miejsca. Przedstawia się jednocześnie jako ofiara prześladowań sowieckich i jako współpracownik NKGB, co Głowacki uznaje za całkowicie sprzeczne i niewiarygodne. Podobne wątpliwości budzi jego twierdzenie o odznaczeniu medalem „Za odwagę”, które – według relacji – miało się opierać wyłącznie na jego własnym, niezweryfikowanym opisie. Adolf Głowacki zarzuca także Mieczysławowi Decowi systematyczne pomijanie roli innych ludzi – starszych, bardziej zasłużonych, autorytetów lokalnych – a także brak pokory wobec zbiorowej pamięci. W jego relacjach, jak twierdzi Głowacki, wszystkie istotne działania sprowadzają się do jednej osoby – do Deca – co deformuje obraz przeszłości i prowadzi młodsze pokolenia do błędnych wniosków. Książki te, mimo że cenne jako dokument emocjonalny i wyraz osobistego przeżycia, według Głowackiego nie mogą być uznawane za rzetelne źródło historyczne, ponieważ pomijają fakty, wypaczają kontekst i często przywłaszczają cudze zasługi. |
| Fotografie | |
| Skany załączonych dokumentów | |
| Pobierz jako plik tekstowy |
Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?
