Dec, Mieczysław

Mieczysław Dec

pseud. Dziryt

Dane osobowe
Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie:
Płeć:mężczyzna
Data urodzenia: 1927-07-20
Miejsce urodzenia:Milno
Data śmierci:
Miejsce śmierci:
Miejsce pochówku:
Rodzice
Imię ojca:
Imię matki:
Nazwisko panieńskie matki:
Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany po wojnie:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Wykształcenie cywilne
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Służba wojskowa
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Miejsce pracy
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Działalność społeczna, związkowa i polityczna
Przed wojną:

Był przybocznym “Orlików”.

W czasie wojny:
Po wojnie:
Działalność w ruchu kombatanckim
Opis działań:
Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych
Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”:
Przynależność do ZWZ-AK na Kresach
Działalność:

Działał w AK w Załoźcach, był także członkiem samoobrony AK w miejscowościach Milno-Bukowina-Kamionka, Gontowa. Brał udział w walkach z UPA w listopadzie 1944 r.

Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:
Okręg:Okręg Tarnopol
Przydział: Samodzielne placówki samoobrony (AK), Okręg AK Tarnopol
Inspektorat AK Złoczów
Obwód AK Zborów
Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami
Działalność:
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:
Działalność w podziemiu antykomunistycznym:
Opis działań:
Udział w akcji "Burza"
Opis działań:
Konspiracyjni współpracownicy
Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy:
Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację:
Służba w innych formacjach wojskowych
Polskich:
Niepolskich:

W okresie od 7 kwietnia do 24 czerwca 1944 roku Mieczysław Dec miał pracować w strukturach kontrwywiadu NKGB, operując na terenie miejscowości: Kochanówka, Rzeszniówka, Szymkowce, Zaródeczko, Szyły oraz Wiśniowiec. W ramach tej działalności miał uczestniczyć w wykrywaniu kryjówek oraz magazynów żywności i broni należących do oddziałów UPA. Od lipca do listopada 1944 roku, według własnych relacji, pełnił funkcję dowódcy samoobrony we wsi Milno, działając wspólnie z porucznikiem Kołpakowem, asystentem szefa NKGB w Załoźcach. W tym samym czasie, tj. od lipca 1944 do stycznia 1945 roku, miał również brać udział w działaniach zbrojnych przeciwko UPA jako członek sowieckiego istriebitielnego batalionu w rejonie Załoźców.

Represje
Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa
Ordery i odznaczenia
Lista odznaczeń

Sowiecki medal “Za odwagę”.

Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna
Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK:

M. Dec, Wspomnienia dziadka, oprac. Sulimir Stanisław Żuk, Warszawa 2008.

M. Dec, Wspomnienia dziadka część II. Los Tułacza, Warszawa 2007.

Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki:
Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej

Informacje przesłane drogą mailową przez pana Piotra;

Komański H., Siekierka Sz., Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946, Wrocław 2006, s. 938, 944, 1128;

Korekta do książki Mieczysława Deca WSPOMNIENIA DZIADKA, [online:] http://www.milno.pl/readarticle.php?article_id=233 (dostęp 29.07.2025 r.).

Ikonografia
Ewentualne uwagi

Według Adolfa Głowackiego, Mieczysław Dec w swoich wspomnieniach w sposób wyraźnie przesadny kreuje własną postać jako centralnego bohatera wydarzeń, które rozgrywały się na Kresach Wschodnich w czasie II wojny światowej i bezpośrednio po niej. Zdaniem Głowackiego, relacje Deca pełne są nieścisłości, nadużyć i jednostronnych interpretacji, które służą przede wszystkim budowaniu własnego mitu, kosztem prawdy historycznej i wkładu całej lokalnej społeczności.

Głowacki podkreśla, że Mieczysław Dec miał w czasie najważniejszych wydarzeń zaledwie 17 lat i nie mógł pełnić funkcji, które sobie przypisuje: nie był dowódcą samoobrony Milna, nie organizował Selrady, nie podejmował decyzji o ewakuacji ludności, ani nie dowodził żadnym konwojem. Wszystkie te działania miały charakter wspólnotowy, były prowadzone przez starszych, bardziej doświadczonych i zaufanych mieszkańców, takich jak Jan Zaleski czy Mikołaj Szeliga. Tymczasem Dec – zdaniem Głowackiego – marginalizuje lub całkowicie pomija ich wkład, przywłaszczając sobie zasługi i kreując obraz samotnego, heroicznego przywódcy.

Według Głowackiego, Dec stosuje w swoich publikacjach wyraźną narrację wywyższającą: zawyża liczby (np. mieszkańców wsi, deportowanych rodzin, ukrywających się uchodźców), wyolbrzymia własne działania (np. odpieranie ataku UPA z RKM-u czy brawurowa ucieczka przed NKGB), a niekiedy tworzy wydarzenia, które zdaniem świadków po prostu nie miały miejsca. Przedstawia się jednocześnie jako ofiara prześladowań sowieckich i jako współpracownik NKGB, co Głowacki uznaje za całkowicie sprzeczne i niewiarygodne. Podobne wątpliwości budzi jego twierdzenie o odznaczeniu medalem „Za odwagę”, które – według relacji – miało się opierać wyłącznie na jego własnym, niezweryfikowanym opisie.

Adolf Głowacki zarzuca także Mieczysławowi Decowi systematyczne pomijanie roli innych ludzi – starszych, bardziej zasłużonych, autorytetów lokalnych – a także brak pokory wobec zbiorowej pamięci. W jego relacjach, jak twierdzi Głowacki, wszystkie istotne działania sprowadzają się do jednej osoby – do Deca – co deformuje obraz przeszłości i prowadzi młodsze pokolenia do błędnych wniosków. Książki te, mimo że cenne jako dokument emocjonalny i wyraz osobistego przeżycia, według Głowackiego nie mogą być uznawane za rzetelne źródło historyczne, ponieważ pomijają fakty, wypaczają kontekst i często przywłaszczają cudze zasługi.

Fotografie
Skany załączonych dokumentów
Pobierz jako plik tekstowy

Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?