Starościn, Eugenia - Baza Kresowych Żołnierzy Armii Krajowej

Eugenia Starościn

pseud. Szarotka, Żenia

Dane osobowe
Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie:
Płeć:	kobieta
Data urodzenia:	1918-01-20
Miejsce urodzenia:	Zdołbunów
Data śmierci:	1985-04-29
Miejsce śmierci:	Bytom
Miejsce pochówku:	Cmentarz przy ul. Kraszewskiego w Bytomiu, grób nr 295
Rodzice
Imię ojca:	Paweł
Imię matki:	Maria
Nazwisko panieńskie matki:	Mazacz
Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji:	kapral podchorąży
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Stopień wojskowy uzyskany po wojnie:
Data:
Starszeństwo:
Organ nadający:
Wykształcenie cywilne
Przed wojną:	Była uczennicą Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego Lenkiewiczowej w Tarnopolu w latach 1928/29 – 1929/30 i Państwowego Gimnazjum Żeńskiego im. J. Piłsudskiego w latach 1930/31- 1935/36, maturę zdała w 1936 r. W 1937 r. rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Do wybuchu II wojny światowej zdała egzaminy z filozofii, logiki, algebry i geometrii analitycznej.
W czasie wojny:	W roku akademickim 1944/1945 kontynuowała studia matematyczne na Uniwersytecie im. Iwana Franki we Lwowie, gdzie zaliczyła egzaminy z astronomii i fizyki doświadczalnej.
Po wojnie:	Po wojnie udała się do Krakowa i rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1952 r. ukończyła studia.
Służba wojskowa
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:
Miejsce pracy
Przed wojną:
W czasie wojny:
Po wojnie:	Od 1 września 1947 r. Eugenia Starościn pracowała jako nauczycielka matematyki i fizyki, początkowo w Państwowej Szkole Zawodowej Żeńskiej w Tarnowskich Górach, a następnie w Bytomiu, gdzie była zatrudniona kolejno w II Gimnazjum i Liceum Męskim, II Szkole Podstawowej i Liceum Towarzystwa Przyjaciół Dzieci oraz w V Liceum Ogólnokształcącym. W 1953 r. została zwolniona z pracy z powodów politycznych. W okresie pracy pedagogicznej w Bytomiu doświadczała szykan ze strony przełożonych szkolnych oraz presji ze strony aparatu bezpieczeństwa, co – obok traumatycznych przeżyć wojennych, powojennych represji oraz wielomiesięcznego śledztwa i uwięzienia – przyczyniło się do pogorszenia jej stanu zdrowia psychicznego. W kolejnych latach zapadła na ciężką chorobę psychiczną, określaną w dokumentach jako schizofrenia, i była kilkukrotnie kierowana na leczenie do szpitala psychiatrycznego w Lublińcu, zwłaszcza po śmierci matki w 1974 r., kiedy jej stan uległ dalszemu pogorszeniu. W ostatnim okresie życia, w latach 1982–1985, przebywała w Domu Opieki Społecznej „Caritas” w Bytomiu, a następnie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym w Bytomiu, gdzie pozostawała pod stałą opieką medyczną aż do śmierci w 1985 r.
Działalność społeczna, związkowa i polityczna
Przed wojną:	Była drużynową II Drużyny Harcerek im. Z. Chrzanowskiej. W 1935 r. uczestniczyła w Jubileuszowym Zjeździe Harcerstwa Polskiego w Spale.
W czasie wojny:
Po wojnie:
Działalność w ruchu kombatanckim
Opis działań:
Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych
Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”:
Przynależność do ZWZ-AK na Kresach
Działalność:	Została zaprzysiężona we wrześniu 1942 r. przez Helenę Sagańską ps. Bronisława. Utrzymywała łączność z komendą Okręgu. Pracowała również jako kurierka oraz sekretarka komendanta płk. Studzińskiego. Brała udział w Szkole Podchorążych Rezerwy dla kobiet z WSK, kończąc go w 1943 r. i uzyskując stopień kaprala podchorążego. Wyjechała razem z płk. Studzińskim do Lwowa w marcu 1944 r.
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:	1942-09-00 - 1944-07-00
Pełnione funkcje:	Łączniczka w Oddziale II, sekretarka, kurierka
Oddział względnie pion organizacyjny:	Oddział II Komendy Okręgu Tarnopol; WSK
Okręg:	Okręg Tarnopol
Przydział:	Okręg AK Tarnopol
	Komenda Okręgu AK Tarnopol
Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami
Działalność:
Data zaprzysiężenia:
Czasookres:
Pełnione funkcje:
Oddział względnie pion organizacyjny:
Działalność w podziemiu antykomunistycznym:
Opis działań:	Działała jako łączniczka i kurierka w organizacji „NIE”, a następnie w organizacji „WiN” w Żorach (rejon „Czarnohora”), gdzie pełniła funkcję łączniczki Wiktora Rzeźnika. Od przełomu 1945 i 1946 r. współpracowała ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”, przewożąc meldunki, instrukcje, prasę oraz archiwa pomiędzy Bytomiem, Krakowem i Żarami. Brała także udział w kolportażu materiałów propagandowych przed referendum w 1946 r. oraz wyborami w 1947 r., prowadząc działalność do momentu rozbicia struktur WiN przez aparat bezpieczeństwa.
Udział w akcji "Burza"
Opis działań:
Konspiracyjni współpracownicy
Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy:	Współpracowała m.in. z Franciszkiem Studzińskim ps. „Rawicz”, Bronisławem Żeglinem ps. „Ordon”, Piotrem Woźniakiem ps. „Wir”, Stanisławą Runiewicz ps. „Kalina”, Stefanią Babirecką ps. „Basia”, Janiną Babirecką ps. „Żabka”, Kamilą Zarychtą ps. „Adriana”, Krystyną Onychir ps. „Wanda”.
Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację:	Maria Starościn z d. Mazacz (matka) – współpracowała z WiN, była aresztowana i skazana w 1947 r.
Służba w innych formacjach wojskowych
Polskich:
Niepolskich:
Represje
Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):
Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa	Aresztowana 9 stycznia 1947 r. w Bytomiu, zwolniona w marcu 1947 r. Ponownie zatrzymana 27 kwietnia 1953 r. przez WUBP w Zielonej Górze. Poddawana wielomiesięcznym przesłuchaniom. Skazana wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w 21 grudnia 1953 r. na 5 lat więzienia. Opuściła więzienie w wyniku amnestii w 1956 r. Po zwolnieniu była nadal objęta inwigilacją i represjami administracyjnymi, w tym zwolnieniem z pracy.
Ordery i odznaczenia
Lista odznaczeń	Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna
Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK:
Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki:

Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej	Balbus T., “Ostatni kapitanowie”: epilog Komendy Obszaru Lwowskiego “Nie” ewakuowanej na ziemie zachodnie Polski, “Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 1/2, 2002, s. 169; BJ, sekcja rękopisów, P. Woźniak, Z niw i ugorów mego życia, t. II, sygn. akc. 9/85, s. 147, 234; CDCN, Archiwum Tarnopolskie Czesława Blicharskiego, Cz. Blicharski, Słownik Biograficzny Tarnopolan, t. V, sygn. 1320/6/1E, s. 1061; CDCN, Archiwum Tarnopolskie Czesława Blicharskiego, P. Woźniak, Armia Krajowa Okręg Tarnopolski, sygn. akc. 1320/5/5, s. 63, 87, 274, 280; CDCN, Papiery Jerzego Węgierskiego, Okręg Tarnopol AK, sygn. 1551(2), s. 22; FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW I/0917; Informacje przekazane przez Panią Katarzynę; Kułagowska-Silva K., Żeniu! Dziecino droga! Historia znajomości łączniczki AK i jej dowódcy Franciszka Studzińskiego, “Przegląd Archiwalno-Historyczny” 2017, t. IV, s. 71-91; Przywracanie pamięci “żołnierzy wyklętych” – udział prokuratury w postępowaniach rehabilitacyjnych, [online:] http://www.zielona-gora.po.gov.pl/index.php?id=108&ida=11510, (dostęp 20.04.2022); Węgierski J., Armia Krajowa w okręgach Stanisławów i Tarnopol, Kraków 1996, s. 123, 251, 287.
Ikonografia
Ewentualne uwagi	23 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze stwierdził nieważność wyroku z 1953 r.
Fotografie
Skany załączonych dokumentów
	Pobierz jako plik tekstowy

Dane osobowe

Inne nazwiska w czasie okupacji lub po wojnie:

Płeć:

kobieta

Data urodzenia:

1918-01-20

Miejsce urodzenia:

Zdołbunów

Data śmierci:

1985-04-29

Miejsce śmierci:

Bytom

Miejsce pochówku:

Cmentarz przy ul. Kraszewskiego w Bytomiu, grób nr 295

Rodzice

Imię ojca:

Paweł

Imię matki:

Maria

Nazwisko panieńskie matki:

Mazacz

Stopień wojskowy uzyskany przed II wojną światową:

Data:

Starszeństwo:

Organ nadający:

Stopień wojskowy uzyskany w konspiracji:

kapral podchorąży

Data:

Starszeństwo:

Organ nadający:

Stopień wojskowy uzyskany po wojnie:

Data:

Starszeństwo:

Organ nadający:

Wykształcenie cywilne

Przed wojną:

Była uczennicą Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego Lenkiewiczowej w Tarnopolu w latach 1928/29 – 1929/30 i Państwowego Gimnazjum Żeńskiego im. J. Piłsudskiego w latach 1930/31- 1935/36, maturę zdała w 1936 r. W 1937 r. rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Do wybuchu II wojny światowej zdała egzaminy z filozofii, logiki, algebry i geometrii analitycznej.

W czasie wojny:

W roku akademickim 1944/1945 kontynuowała studia matematyczne na Uniwersytecie im. Iwana Franki we Lwowie, gdzie zaliczyła egzaminy z astronomii i fizyki doświadczalnej.

Po wojnie:

Po wojnie udała się do Krakowa i rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1952 r. ukończyła studia.

Służba wojskowa

Przed wojną:

W czasie wojny:

Po wojnie:

Miejsce pracy

Przed wojną:

W czasie wojny:

Po wojnie:

Od 1 września 1947 r. Eugenia Starościn pracowała jako nauczycielka matematyki i fizyki, początkowo w Państwowej Szkole Zawodowej Żeńskiej w Tarnowskich Górach, a następnie w Bytomiu, gdzie była zatrudniona kolejno w II Gimnazjum i Liceum Męskim, II Szkole Podstawowej i Liceum Towarzystwa Przyjaciół Dzieci oraz w V Liceum Ogólnokształcącym. W 1953 r. została zwolniona z pracy z powodów politycznych. W okresie pracy pedagogicznej w Bytomiu doświadczała szykan ze strony przełożonych szkolnych oraz presji ze strony aparatu bezpieczeństwa, co – obok traumatycznych przeżyć wojennych, powojennych represji oraz wielomiesięcznego śledztwa i uwięzienia – przyczyniło się do pogorszenia jej stanu zdrowia psychicznego. W kolejnych latach zapadła na ciężką chorobę psychiczną, określaną w dokumentach jako schizofrenia, i była kilkukrotnie kierowana na leczenie do szpitala psychiatrycznego w Lublińcu, zwłaszcza po śmierci matki w 1974 r., kiedy jej stan uległ dalszemu pogorszeniu.
W ostatnim okresie życia, w latach 1982–1985, przebywała w Domu Opieki Społecznej „Caritas” w Bytomiu, a następnie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym w Bytomiu, gdzie pozostawała pod stałą opieką medyczną aż do śmierci w 1985 r.

Działalność społeczna, związkowa i polityczna

Przed wojną:

Była drużynową II Drużyny Harcerek im. Z. Chrzanowskiej. W 1935 r. uczestniczyła w Jubileuszowym Zjeździe Harcerstwa Polskiego w Spale.

W czasie wojny:

Po wojnie:

Działalność w ruchu kombatanckim

Opis działań:

Przynależność i udział w pracach innych organizacji i instytucji podziemnych

Przed scaleniem i wstąpieniem do ZWZ-AK, jak i „równolegle”:

Przynależność do ZWZ-AK na Kresach

Działalność:

Została zaprzysiężona we wrześniu 1942 r. przez Helenę Sagańską ps. Bronisława. Utrzymywała łączność z komendą Okręgu. Pracowała również jako kurierka oraz sekretarka komendanta płk. Studzińskiego. Brała udział w Szkole Podchorążych Rezerwy dla kobiet z WSK, kończąc go w 1943 r. i uzyskując stopień kaprala podchorążego. Wyjechała razem z płk. Studzińskim do Lwowa w marcu 1944 r.

Data zaprzysiężenia:

Czasookres:

1942-09-00 - 1944-07-00

Pełnione funkcje:

Łączniczka w Oddziale II, sekretarka, kurierka

Oddział względnie pion organizacyjny:

Oddział II Komendy Okręgu Tarnopol; WSK

Okręg:

Okręg Tarnopol

Przydział:

Okręg AK Tarnopol

Komenda Okręgu AK Tarnopol

Przynależność do ZWZ-AK poza Kresami

Działalność:

Data zaprzysiężenia:

Czasookres:

Pełnione funkcje:

Oddział względnie pion organizacyjny:

Działalność w podziemiu antykomunistycznym:

Opis działań:

Działała jako łączniczka i kurierka w organizacji „NIE”, a następnie w organizacji „WiN” w Żorach (rejon „Czarnohora”), gdzie pełniła funkcję łączniczki Wiktora Rzeźnika. Od przełomu 1945 i 1946 r. współpracowała ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”, przewożąc meldunki, instrukcje, prasę oraz archiwa pomiędzy Bytomiem, Krakowem i Żarami. Brała także udział w kolportażu materiałów propagandowych przed referendum w 1946 r. oraz wyborami w 1947 r., prowadząc działalność do momentu rozbicia struktur WiN przez aparat bezpieczeństwa.

Udział w akcji "Burza"

Opis działań:

Konspiracyjni współpracownicy

Przełożeni, podwładni i organizacyjni koledzy:

Współpracowała m.in. z Franciszkiem Studzińskim ps. „Rawicz”, Bronisławem Żeglinem ps. „Ordon”, Piotrem Woźniakiem ps. „Wir”, Stanisławą Runiewicz ps. „Kalina”, Stefanią Babirecką ps. „Basia”, Janiną Babirecką ps. „Żabka”, Kamilą Zarychtą ps. „Adriana”, Krystyną Onychir ps. „Wanda”.

Członkowie rodziny zaangażowani w konspirację:

Maria Starościn z d. Mazacz (matka) – współpracowała z WiN, była aresztowana i skazana w 1947 r.

Służba w innych formacjach wojskowych

Polskich:

Niepolskich:

Represje

Represje stosowane przez Niemców (pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):

Represje stosowane przez Związek Sowiecki (pobyt w sowieckich więzieniach i łagrach - daty i miejsce, nazwiska współwięźniów):

Represje ze strony polskiego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa

Aresztowana 9 stycznia 1947 r. w Bytomiu, zwolniona w marcu 1947 r. Ponownie zatrzymana 27 kwietnia 1953 r. przez WUBP w Zielonej Górze. Poddawana wielomiesięcznym przesłuchaniom. Skazana wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w 21 grudnia 1953 r. na 5 lat więzienia. Opuściła więzienie w wyniku amnestii w 1956 r. Po zwolnieniu była nadal objęta inwigilacją i represjami administracyjnymi, w tym zwolnieniem z pracy.

Ordery i odznaczenia

Lista odznaczeń

Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami

Autorstwo wspomnień, relacji, pamiętników, dzieł literackich, opracowań naukowych, działalność redakcyjna

Poświęconych historii a w szczególności ZWZ-AK:

Poświęconych innym dziedzinom nauki i sztuki lub publicystyki:

Źródła archiwalne i literatura do noty biograficznej

Balbus T., “Ostatni kapitanowie”: epilog Komendy Obszaru Lwowskiego “Nie” ewakuowanej na ziemie zachodnie Polski, “Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 1/2, 2002, s. 169;

BJ, sekcja rękopisów, P. Woźniak, Z niw i ugorów mego życia, t. II, sygn. akc. 9/85, s. 147, 234;

CDCN, Archiwum Tarnopolskie Czesława Blicharskiego, Cz. Blicharski, Słownik Biograficzny Tarnopolan, t. V, sygn. 1320/6/1E, s. 1061;

CDCN, Archiwum Tarnopolskie Czesława Blicharskiego, P. Woźniak, Armia Krajowa Okręg Tarnopolski, sygn. akc. 1320/5/5, s. 63, 87, 274, 280;

CDCN, Papiery Jerzego Węgierskiego, Okręg Tarnopol AK, sygn. 1551(2), s. 22;

FOK, Archiwum Wschodnie, sygn. AW I/0917;

Informacje przekazane przez Panią Katarzynę;

Kułagowska-Silva K., Żeniu! Dziecino droga! Historia znajomości łączniczki AK i jej dowódcy Franciszka Studzińskiego, “Przegląd Archiwalno-Historyczny” 2017, t. IV, s. 71-91;

Przywracanie pamięci “żołnierzy wyklętych” – udział prokuratury w postępowaniach rehabilitacyjnych, [online:] http://www.zielona-gora.po.gov.pl/index.php?id=108&ida=11510, (dostęp 20.04.2022);

Węgierski J., Armia Krajowa w okręgach Stanisławów i Tarnopol, Kraków 1996, s. 123, 251, 287.

Ikonografia

Ewentualne uwagi

23 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze stwierdził nieważność wyroku z 1953 r.

Fotografie

Skany załączonych dokumentów

Pobierz jako plik tekstowy

Chcesz zgłosić uwagę do biogramu?